Wie een emmer wijn weggooit, doet dat meestal om dezelfde reden: er zat iets in wat er niet in hoorde. Een bacterie in een kras van de emmer, een laagje azijn in de slang, een fles die net niet schoon was. Schoonmaken en ontsmetten is daarom de eerste stap van elke batch, en de enige waarmee je een hele gisting in één keer kunt redden of kwijtraken.
Het is geen ingewikkeld werk. Het vraagt wel dat je twee handelingen uit elkaar houdt die vaak door elkaar worden gehaald.
Wat is het verschil tussen schoonmaken en ontsmetten?
Schoonmaken haalt zichtbaar vuil en aanslag weg: droesem, fruitresten, een kring wijnsteen onderin de emmer. Dat doe je met warm water, een borstel en een reiniger. Ontsmetten doodt de kiemen die je niet ziet, op een oppervlak dat al schoon is.
De volgorde is vast: eerst schoonmaken, dan ontsmetten. Ontsmetten werkt niet door vuil heen. Onder een laagje droesem zitten bacteriën en wilde gisten veilig, hoe sterk je oplossing ook is.
Voor die twee stappen gebruik ik twee middelen:
- Chemipro OXI om te reinigen
- Een sulfietoplossing van kaliummetabisulfiet en citroenzuur om te ontsmetten
Schoonmaken met Chemipro OXI
Chemipro OXI is een zuurstofreiniger in poedervorm. Hij lost organisch vuil op dat met alleen water blijft zitten, en je hoeft hem niet na te spoelen. Dat scheelt bij een emmer van 30 liter behoorlijk wat werk.
- Spoel grof vuil eerst weg met lauw water.
- Los 4 gram OXI per liter warm tot heet water op.
- Laat het middel 2 tot 5 minuten inwerken. Borstel intussen de plekken waar aanslag zit.
- Giet de emmer leeg en laat alles goed uitlekken. Naspoelen is niet nodig.
Gebruik voor emmers en vaten een zachte borstel of een spons. Een schuursponsje maakt krasjes in kunststof, en in een kras vinden bacteriën precies de beschutting waar je ze van af wilt houden.
Let op: OXI maakt schoon, het ontsmet niet. Na de OXI-beurt is je materiaal klaar voor de volgende stap, niet voor de most.
Ontsmetten met een sulfietoplossing
Voor het ontsmetten maak je zelf een oplossing aan. Je hebt twee dingen nodig: kaliummetabisulfiet en citroenzuur. Het citroenzuur maakt de oplossing zuurder, waardoor het sulfiet meer zwaveldioxide vrijgeeft. Dat gas doet het eigenlijke werk.
Stap voor stap: de oplossing aanmaken
- Vul een schone literfles met 1 liter lauw water.
- Voeg 2 gram kaliummetabisulfiet toe.
- Voeg 1 gram citroenzuur toe.
- Draai de dop erop en schud tot alles is opgelost.
Doe dit in een geventileerde ruimte en hang niet met je neus boven de fles. Zwaveldioxide prikkelt aan ogen en luchtwegen. Heb je astma, let dan extra op en zet een raam open.
Je vindt op internet doseringen van 1 tot 10 gram per liter. Met 2 gram plus 1 gram citroenzuur zit je ruim boven wat nodig is om te ontsmetten, zonder de prikkende damp van de hoge doseringen.
Zo gebruik je hem
Spoel of dompel alles wat met je wijn in aanraking komt en zorg voor minimaal 10 minuten contact. Laat het daarna uitlekken en spoel niet na: met kraanwater spoel je er weer kiemen op. Het beetje oplossing dat achterblijft, hoort bij wijn maken. Sulfiet gaat later toch in je wijn.
Een literfles is genoeg om een emmer, de hevel, de slang, het waterslot en de kurken rond te spoelen. Giet de oplossing van het ene stuk materiaal in het volgende en werk zo de hele rij af.
Lees ook: Sulfiet meten, toevoegen en beheersen: een complete gids
Bewaren
Bewaar de oplossing in een goed gesloten fles, koel en donker. Voor een volgende batch hoef je dan niet opnieuw te wegen. Ruik je bij het openen geen scherpe zwavelgeur meer, dan is hij uitgewerkt en maak je een nieuwe.
Wat doe je met welk stuk materiaal?
Emmer en gistingsvat. OXI, borstelen, uitlekken. Daarna de sulfietoplossing rondspoelen tot elke wand nat is geweest en tien minuten wachten. Vergeet het deksel en de rubberen ring niet.
Hevel en slang. Dit is het stuk dat het vaakst wordt overgeslagen, terwijl er de hele wijn doorheen gaat. Pomp eerst OXI-oplossing door de slang, laat hem inwerken en laat hem leeglopen. Daarna hetzelfde met de sulfietoplossing. Houd een slang tegen het licht: zie je een bruine film of vlekken die niet meer weggaan, vervang hem dan. Een slang is goedkoper dan een batch.
Lees ook: Wijn overhevelen: hoe vaak en waarom? een complete gids
Waterslot. Uit elkaar halen, in de sulfietoplossing leggen en vullen met diezelfde oplossing in plaats van gewoon water. Zuigt het waterslot bij een temperatuurwisseling wat vloeistof terug, dan komt er geen kraanwater in je most.
Lees ook: Waterslot of airlock: zo gebruik je het bij wijn maken
Hydrometer, maatcilinder en thermometer. Na elke meting afspoelen, en vóór je ze in de most steekt even door de sulfietoplossing halen. Gooi je meetmonster daarna weg en giet het niet terug in de emmer.
Flessen. Eerst schoonmaken met OXI, met een flessenborstel voor flessen met een droesemrand of een oude wijnvlek. Vlak voor het bottelen spoel je ze om met de sulfietoplossing en zet je ze ondersteboven om uit te lekken. Bij twintig of dertig flessen gaat dat sneller met een flessenspoeler op de kraan of op een bak met oplossing.
Lees ook: Zelf wijn maken: zo begin je, van eerste keuze tot eerste fles
Wat gebruik je beter niet?
Afwasmiddel. Het laat een dunne film achter die je niet ziet en wel proeft. Die film breekt ook het schuim tijdens de gisting en kan de smaak van je wijn vlak maken. Voor een emmer die al afwasmiddel heeft gezien: goed naspoelen met heet water en daarna de gewone OXI-beurt.
Chloor. Chloor trekt in kunststof emmers en slangen en geeft later een medicinale smaak die je niet meer uit je wijn krijgt. Gebruik het daarom niet op je wijnmateriaal.
Belangrijk: meng nooit chloor met sulfiet of citroenzuur. Dan ontstaat chloorgas. Staat er ergens in huis een emmer met bleekwater, houd die dan ver van je wijnhoek.
Veelgestelde vragen
Moet ik na Chemipro OXI naspoelen?
Nee. OXI is een reiniger die je niet hoeft na te spoelen; goed laten uitlekken is genoeg. Daarna volgt wel de sulfietoplossing om te ontsmetten.
Hoe maak ik een sulfietoplossing om te ontsmetten?
Los 2 gram kaliummetabisulfiet en 1 gram citroenzuur op in 1 liter lauw water. Laat alles minimaal 10 minuten in contact met de oplossing, laat het uitlekken en spoel niet na.
Hoe lang is een sulfietoplossing houdbaar?
In een goed gesloten fles, koel en donker bewaard, kun je hem meerdere keren gebruiken. Ruik je bij het openen geen scherpe zwavelgeur meer, dan is hij uitgewerkt en maak je een nieuwe.
Kan ik mijn wijnmateriaal met chloor schoonmaken?
Beter niet. Chloor trekt in kunststof en geeft een medicinale smaak. En meng het nooit met sulfiet of citroenzuur, want dan ontstaat chloorgas.
Disclosure: Als Bol.com en Brouwland.nl partner ontvangt deze website een kleine commissie bij aankopen via bovenstaande links. Dit kost jou niets extra, maar helpt mij deze site te onderhouden.
